… «το Αγίασμα του Αγίου Θεράποντος, κτημα της Ελληνικής κοινότητος του Μπογατσικου της Μακεδονίας»

                                                                       πηγή: Ήθη και έθιμα της Πόλης/fb

 

Η ανάρτηση αφιερώνεται στον πολυαγαπητό μου 

Μπάμπη Μουρατίδη υποστράτηγο ε.α της ΕΛ.ΑΣ. 

 

Η ΠΑΡΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΒΟΓΑΤΣΙΩΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ, παρά τον διωγμό που υπέστη και τη φυγή της, που ακολούθησε την Ελληνική επανάσταση του 1821 (τότε εκδιώχθηκαν από την Πόλη και οι Φαναριώτες Δραγούμηδες), παρέμεινε ακμαία στη Πόλη. Οι περίφημοι βογατσιώτες  καλφάδες, τεχνίτες, οικοδόμοι, ελαιοχρωματιστές κλπ. έδωσαν τη θέση τους σε εμπόρους, επιχειρηματίες, ακόμα και βιομηχάνους (θυμίζω την Βιομηχανία ζυμαρικών ΑΒΕΕΖ των Αφών Ράκα). Και θυμίζω επίσης την ένδοξη επαγγελματική δραστηριοποίηση στην Πόλη του «αρχιτέκτονα» (με τα χαρακτηριστικά μάλλον του αρχικάλφα) Ράλλη Πλιούφα-Νάτζη, μεγάλου ευεργέτη της ίδρυσης της Σχολής Βογατσικού (1851). Ακόμα εισρέουν ετησίως περί τα 15.000 ευρώ στο ταμείο του Υπουργείου παιδείας από το κληροδότημά του 170 χρόνια πριν. Ο Πλιούφας έχτισε στα 1850 περίπου τον Ι. Ναό του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη (Ερμού με Ί. Δραγούμη σήμερα). Πιστεύεται ότι είχε χτίσει την πρώτη ξύλινη γέφυρα του Γαλατά στην Πόλη…

Διαβάζω στο αχρονολόγητο απόσπασμα ημερολογίου από την Πόλη (η εγγραφή τοποθετείται μέσα στο διάστημα 1908-1910) του Αθανάσιου Σουλιώτη-Νικολαΐδη (1878-1945), αρχηγού και συνιδρυτή με τον Ίων Δραγούμη, στα 1908, της μυστικής «Οργανώσεως Κωνσταντινουπόλεως»*:

…Ἐνῶ περνοῦσα τόν κεντρικό δρόμο τῆς Σταμπούλ εἶδα νὰ κατεβαίνη μικρή συνοδεία ἀπό χανούμισσες σέ ἕνα ὑπόγειο ὅπου ἔλαμπαν κεριά πολλά σὲ μπρούντζινα ψηλά καντιλλέρια. Ἦταν τό ἁγίασμα τοῦ Ἁγίου Θεράποντος, κτῆμα τῆς Ἑλληνικῆς κοινότητος τοῦ Μπογατσικοῦ τῆς Μακεδονίας. Σὲ ὅλα σχεδόν τὰ θαυματουργά χριστιανικά ἁγιάσματα πηγαίνουν καί Μουσουλμάνοι, ὅπως καί οἱ Χριστιανές πηγαίνουν νὰ περάσουν κάτω ἀπό τὰ μεγάλα κομπολόγια ποὺ κρέμονται μέσα σὲ ἕνα ἀπό τὰ τζαμιά τῆς Πόλης, γιὰ νὰ κάνουν παιδί ἤ κρεμνοῦν κουρελάκια ἀπό τό ποκάμισό τους στὰ κάγκελα τάφων ἁγίων, γιὰ νὰ τοὺς περάσουν οἱ πυρετοί.*

Είναι η πρώτη φορά που βλέπω αυτήν την μαρτυρία και δηλώνω έκπληκτος. Αποτελεί πολυτιμότατο, και μάλλον άγνωστο, τεκμήριο της ιστορίας της βογατσιώτικης διασποράς. Σύμφωνα με πληροοφορίες από το site εκκλησία on line ΕΔΩ ßκλικ το αγίασμα του Αγίου Θεράποντα (Ο άι Θαράπης στο βιβλίο της Μαρίας Ιορδανίδου  Λωξάντρα) βρίσκεται στην οδό Alemdar caddesi. Στα βυζαντινά χρόνια το αγίασμα βρισκόταν σε σημείο πιο μέσα από τα τείχη (που τότε δεν υπήρχαν), στο ίδιο σημείο έμεινε και για μεγάλη χρονική περίοδο στα οθωμανικά χρόνια. Το 1820 μετατοπίστηκε η κοίτη του αγιάσματος έξω από τα τείχη. Το 1901 ο πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄πέτυχε έτσι ώστε το πάνω μέρος του κτιρίου να συνεχίσει να ανήκει στον Τούρκο ιδιοκτήτη του ενώ στο υπόγειο φτιάχτηκε ολόκληρη εκκλησία και δύο δωμάτια στον ημιώροφο. Το 1931 το αγίασμα επισκευάστηκε και τοποθετήθηκε μαρμάρινο αγιασματάρι. Το 1955 το αγίασμα καταστράφηκε κατά τα «Σεπτεμβριανά» αργότερα όμως επισκευάστηκε. Σήμερα με το αγίασμα του Βεφά είναι τα πιο δημοφιλή αγιάσματα της Πόλης που τα επισκέπτονται Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι. Πολύ περισσότερες και χρήσιμες πληροφορίες μπορείτε επίσης να δείτε ΕΔΩ ß κλικ

Στα 1909, με την εκδήλωση της Επανάστασης των Νεότουρκων, προφανώς στο πλαίσιο της δήλωσης της παρουσίας-εκπροσώπησης των Ελλήνων μεταξύ των εθνοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας,  η παροικία των Βογατσιωτών ίδρυσε την «Εν Κωνσταντινουπόλει Αλληλοβοηθητική Αδελφότητα των Βογατσιωτών — Ο Άγιος Κωνσταντίνος». Λίγο πριν την Καταστροφή του ΄22, το 1921, επανιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη ως «Σύνδεσμος Βογατσιωτών Θεσσαλονίκης—Ο Άγιος Κωνσταντίνος».

 

Από το βιβλίο του Ακύλα Μήλλα, Σφραγίδες Κωνσταντινουπόλεως Ενορίες Αγιοτάτης Αρχιεπισκοπής — Ναοί, Σχολεία, Σωματεία, Συντεχνίες, Εκδόσεις Μνημοσύνη, 1996.

 

 

*Αθαν. Σουλιώτη-Νικολαΐδη, Οργάνωσις Κωνανστινουπόλεως, επιμέλεια Θάνος Βερέμης-Κατερίνα Μπούρα, Εκδόσεις Δωδώνη,1984, σελ. 137.