«Τα ίχνη της μνήμης»...

  

 

Όταν η παλιά φωτογραφία συναντά τη ζωγραφική και το video art

 

Ευχαριστίες στον δημιουργό του βίντεο  τον ηθοποιό και  video artist  Γιάννη Τσότσο για την ωραία ανάγνωση-ενσάρκωση του αποσπάσματος από το διήγημά μου «Φιλμ οκτώ χιλιοστών» και τη δημιουργία του βίντεο. Και ασφαλώς τα σέβη μου και την αγάπη μου μαζί με τις ευχαριστίες μου στη φίλη εικαστικό Μερόπη Σωτηροπούλου-Μάγκελ για τις αναφορές και την τιμή που κάνει στον μικρό μου κόσμο των διηγημάτων (δεν είναι η πρώτη φορά βέβαια…). Η ανάρτηση ανέβηκε εδώ γιατί το Βογατσικό είναι ο τόπος όπου απλώνει ρίζες η δική μου μνήμη. 

Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν καταγράφουν απλά μια στιγμή. Φυλακίζουν μέσα τους ανθρώπους, βλέμματα, σπίτια, καθημερινές συνήθειες. Έτσι κρατούν ένα κομμάτι από τη ζωή ενός τόπου. Όσο όμως περνούν τα χρόνια, οι φωτογραφίες αυτές αποκτούν μια πραγματική δύναμη. Γίνονται ίχνη μιας μνήμης που χάνεται.

    Aπό την ανάγκη, λοιπόν, της διάσωσης και από μια εσωτερική, βαθιά δική μου αγάπη για πρόσωπα και ιστορίες γεννήθηκε η έκθεσή μου «Τα Ίχνη της Μνήμης», που παρουσιάζεται στον χώρο του Αρχοντικού Μπασάρα, στις 17 Οκτωβρίου.

   Η έκθεση περιλαμβάνει 81 αυθεντικές παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες της Καστοριάς, που καλύπτουν μια χρονική διαδρομή από το 1890 έως το 1973. Ανάμεσά τους υπάρχουν και κάποιες του Λεωνίδα Παπάζογλου. Πρόκειται για εικόνες ανθρώπων σε καθημερινές στιγμές, πρόσωπα και οικογένειες μιας άλλης εποχής, που μας κοιτούν μέσα από τον χρόνο.

   Όταν άρχισα να δημιουργώ πάνω σ’ αυτές τις φωτογραφίες, δεν τις αντιμετώπισα σαν ιστορικά τεκμήρια. Με ενδιέφερε περισσότερο η μεταμόρφωσή τους σε κάτι όμορφο, σε κάτι ξεχωριστό, πάνω στη μνήμη της παλιάς εικόνας.

     Έτσι η  φωτογραφία συνάντησε τη ζωγραφική. Χρώματα, γραφή, διάφορα υλικά και παρεμβάσεις προστίθενται πάνω στην παλιά εικόνα και τα πρόσωπα που αποτυπώθηκαν από τον φωτογραφικό φακό αποκτούν μια νέα ζωή. Είναι μια καινούργια δημιουργία πάνω στη μνήμη της παλιάς εικόνας.

   Οι άνθρωποι των φωτογραφιών μετατρέπονται έτσι σε πρόσωπα ενός νέου εικαστικού κόσμου. Η πραγματικότητα συναντά τη φαντασία, το παρελθόν το παρόν και η ιστορική εικόνα την προσωπική ματιά.

    Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης 28 ζωγραφικά έργα, εμπνευσμένα από πρόσωπα των φωτογραφιών, καθώς και ένα έργο video art, βασισμένο στο διήγημα «Φιλμ οκτώ χιλιοστών» του Νώντα Τσίγκα, σε συνεργασία με τον ηθοποιό Γιάννη Τσότσο.

    Στο βίντεο οι φωτογραφίες επιστρέφουν στον τόπο τους. Μεταφέρονται μέσα στην πόλη, σε σπίτια, δρόμους, τοίχους και σημεία της Καστοριάς. Έτσι οι άνθρωποι που έζησαν κάποτε εκεί επιστρέφουν συμβολικά μέσα από τις εικόνες τους.

Ίσως και αυτή να είναι η βαθύτερη επιθυμία μου: να επιστρέψουν οι εικόνες εκεί όπου γεννήθηκαν.

Η φωτογραφία σταματά τον χρόνο.

Η ζωγραφική έρχεται και τον ξαναερμηνεύει.

Το video art τον ξανακινεί.

    Τα Ίχνη της Μνήμης είναι ένας διάλογος ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα, μια εσωτερική δική μου προσπάθεια να δούμε ξανά τους ανθρώπους που πέρασαν από αυτόν τον τόπο όχι ως μακρινές, άγνωστες μορφές, αλλά ως ανθρώπους που κάποτε γέλασαν, αγάπησαν, εργάστηκαν, γιόρτασαν, περπάτησαν στους ίδιους δρόμους και ύστερα... μια υπόκλιση και χαίρετε, αντίο. Γιατί κάθε παλιά φωτογραφία έχει μέσα της μια ζωή που κάποτε υπήρξε.

   Kαι τελικά, η μνήμη ίσως να μην είναι μόνο αυτό που θυμόμαστε, αλλά και αυτό που επιλέγουμε να κρατήσουμε ζωντανό. Ίσως μένει μια εικόνα.

Και η τέχνη μπορεί να της δώσει τη δυνατότητα να επιστρέψει.

 

ΜΕΡΟΠΗ  ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΜΑΓΚΕΛ

 

*Δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα ΟΔΟΣ της Καστοριάς Πέμπτη 8.10.26/ φ. 1399, σελ. 20