Ένα Βογατσιώτικο σπίτι που δεν υπάρχει πιά...

 

 

 

Γράφει ο Ίων Δραγούμης στο αδημοσίευτο Τετράδιο 13, στις 2 Νοεμβρίου 1907...

Σέ χωριά χαμένα καί ἀφημένα τοῦ ἑλληνισμοῦ, πού δέν τά θυμᾶται κανείς, περνῶ καί σήμερα· βλέπω τόν ἑαυτό μου κάνοντας τήν ἀσήµαντη αὐτή πράξη πού θά μείνει χαμένη πάντα (τό ἐρημικό πέρασμα ἀπό ἀφημένα ἑλληνικά χωριά) καί πονῶ μέ πόνο γλυκόπικρο. Ποιός μέ παρακολουθεῖ σ’ αὐτά τά χωριά; Ποιός ξέρει τί αἰσθάνομαι ἐγώ, πῶς εἶμαι, σέ ποιά κατάσταση βρίσκομαι περνώντας ἀπ’ αὐτά τά χωριά; Καί ποιός τόν μέλει τί αἰσθάνομαι ἐγώ; Ἄv ἔγραφα τό τί αἰσθάνουμουν, τότε ἴσως θά διάβαζαν μερικοί. Ἀλλά τόν κόπο αὐτόν δέν τόν κάνω.

Δεν ξέρω αν έχει νόημα να θρηνούμε πάνω «στις στάχτες», στις ρημαγμένες αυλές, στα άδεια χωριά μας. Όλα τα δημιουργήματα των ανθρώπων υπακούουν στη μοίρα του αφανισμού τους… Πείσμα ανεξήγητο με σπρώχνει να συνεχίζω να γράφω εδώ.

Σήμερα  ανασταίνω με την τεχνητή νοημοσύνη (όπως λέμε τεχνητή αναπνοή…) ένα σπίτι που φωτογράφησε στα 1927 ο  Φίλιππος Στ. Δραγούμης στο Βογατσικό. Είναι το σπίτι της Σουλτάνας της Σταγιάννους χήρας  Αχιλλέα, μητέρας του μακαρίτη του Τάκη τ΄ς  Νούνας ή Μαντάνου και του Γιάννη του Τάμπουρη… Τα «παρανόμια» του Βογατσικού τ’ αγαπώ, νιώθω οικείος μ’ αυτά, είναι σφραγίδες αιωνιότητας και κρύβουν στοργή και θάλπος για τον τόπο. Γιατί τόπος είναι και οι άνθρωποι και οι ζωές τους...

Το σπίτι το είδα σιγά σιγά να το λιώνει ο καιρός. Να καταρρέει πρώτα το στέγαστρο στην είσοδο κι έπειτα ν’ ακολουθεί το σπίτι ολόκληρο. Στο σχέδιο σώζεται η μορφή του με πιστότητα. Ένα Βογατσιώτικο σπίτι που δεν υπάρχει πιά...